ނިޔަތުގެ މަޙައްލަކީ ކޮބާ؟

ނިޔަތަކީ ހިތުގައި އޮންނަ އެއްޗެކެވެ. އެ ދެނެ­ވޮޑިގެންވަނީ ހަމައެކަނި ﷲ އެވެ. އަދި ނިޔަތް ދުލުން ކިޔުމަކީ ބިދުޢައެކެވެ. މިސާލަކަށް نَوَيْتُ أَن أُصَلِّي ނަމާދަށް ނިޔަތް­ގެންފީމޭ، نَوَيْتُ أَن أَحُجَّ ޙައްޖަށް ނިޔަތް­ގެންފީމޭ، ނޫނީ نَوَيْتُ أَن أَتَصَدَّقَّ ޞަދަޤާތްކުރަން ނިޔަތްގެންފީމޭ މި ފަދައިން މުސްލިމަކު ކިޔައިގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ މިއީ ބިދުޢައެކެވެ. ނިޔަތުގެ މަޙައްލަކީ ހިތެވެ. އެއީ ހިތުގެ ޢަމަލެކެވެ. ދުލުގެ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ. އެ ބާރަށް ކިޔުމީ އޭގައި ދެއްކުން­ތެރިކަން އެކުލެވިގެން ވާ ކަމެކެވެ. ރަސޫލާ ނަމާދު­ ކުރައްވަން، ނޫނީ އެހެން ވެސް ހެޔޮ ޢަމަލެއް ކުރައްވަން އެދި­ވަޑައި­­ގެންފި ހިނދު ވެސް އެ ކަމުގެ ނިޔަތް ދުލުން ކިޔުއްވި ކަމަށް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ސާބިތުވެގެނެއް ނުވެއެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައި ޙަދީޘް ލިޔުން މަނާކުރެއްވިތަ؟

ޙަދީޘް ލިޔުން ނަހީ ކުރެއްވި ކަމަށް ރިވާޔަތް­ތަކެއް ވާރިދު­ވެފައި ވިޔަސް އެ އެންމެހައި ރިވާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރިވާޔަތެއް ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ރިވާޔަތަކީ ޟަޢީފު ބަލި ރިވާޔަތް­ތަކެވެ.

ޞައްޙަ ރިވާޔަތަކީ: އަބޫ ސަޢީދް އަލްޚުދްރީގެ ބަސް­ފުޅެކެވެ. އެ ބަސް­ފުޅުގެ މާނައަކީ: ”އަހުރެންގެ ކިބައިން ތިޔަބައި­މީހުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުލިޔާހުށި­ކަމެވެ. އަހުރެންގެ ކިބައިން ޤުރުއާން ނޫން އެއްޗެއް ލިޔުނު މީހަކު އެއެއްޗެއް ފޮހޭށެވެ!“ އިމާމް މުސްލިމް ވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙީޙުގައި މި ޙަދީޘް މަރްފޫޢު­ކޮށް ނެރުއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް ޙަދީޘް ޢިލްމުގެ އަމީރުލް މުއުމިނީނަ އަބޫ ޢަބްދިﷲ އަލްބުޚާރީއާއި އެހެން ބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ މި ޙަދީޘްގެ ޢިއްލަތެއް ވާކަމަށާއި ޞައްޙަ ގޮތަކީ އެއީ އަބޫ ސަޢީދުގެ ބަސް­ފުޅެއް ކަމުގައެވެ.

ފިޠުރު ޒަކާތް

އަޚުންނޭވެ! ހަމަ­ކަށަވަރުން ތިޔަބައި­މީހުންގެ މި މައްސަރު ތިޔަބައި­މީހުން ދޫކޮށް ފުރާން ކައިރިވެއްޖެއެވެ. އެ މަހުން މަދު ދުވަސްކޮޅެއް ނޫނީ ބާކީ ނެތެވެ. ތިޔަބައި­މީހުން ކުރެ ހެޔޮ ޢަމަލު ކޮށް އުޅުނު މީހެއް­ނަމަ ފަހެ އޭނާ އެކަމަށް­ޓަކައި ﷲ އަށް ޙަމްދު­ކޮށް، އެ ޢަމަލުތައް ޤަބޫލު ކުރައްވާތޯ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ދެންނެ­ވުން­ހުއްޓެވެ. އަދި ތިޔަބައި­މީހުން ކުރެ އިހުމާލުވީ މީހެއް ނަމަ، އޭނާ ﷲ އަށް ތައުބާވެ، އޭނާ ފަރުވާކުޑަކުރި ކަންތަކާމެދު އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ޢުޛުރު­ވެރި­ވުން­ހުއްޓެވެ. އެހެނީ ޢުޛުރަކީ، މަރު އައިސް ޖެހުމުގެ ކުރިން ޤަބޫލު­ކުރެވިގެންވާ އެއްޗެކެވެ.

ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެންމެ ފުރަތަމަ އެބަޔަކާމެދު ނިޔާ­ ކަނޑަ­އެޅުއްވޭ ތިން މީހުން

މާތް ނަބިއްޔާ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. إِنَّ أَوَّلَ النَّاسِ يُقْضَى فِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةٌ: رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ، فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ، فَعَرَفَهَا، فَقَالَ: فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا؟ قَالَ: قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى قُتِلْتُ. قَالَ: كَذَبْتَ، وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِيُقَالَ: هُوَ جَرِيءٌ، فَقَدْ قِيلَ. ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ. މާނައީ: ޤިޔާމަތް ދުވަހުން އެންމެ ފުރަތަމަ ނިޔާ ކަނޑައެޅުއްވޭހުށީ ތިން މީހަކަށެވެ: (ފުރަތަމައީ) ޝަހީދުވެ ދިޔަ މީހެކެވެ. ފަހެ އޭނާ ގެނެވި، އޭނަށް ދެއްވި ނިޢުމަތްތައް އޭނާއަށް ކިޔައި­ދެވޭނެތެވެ. ދެން އޭނާ އެ ނިޢުމަތްތައް ދަނެ އެއަށް އިޢުތިރާފު ވާނެތެވެ.

ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ

އިސްލާމް ދީނުގެ ފުރަތަމަ ރުކުނަކީ: ޝަހާދަތުގެ ދެ ކަލިމައަށް ހެކި­ވުމެވެ.

އެއީ އެއިން އެއް ކަލިމައަށް ހެކި­ވެފައި އަނެއް ކަލިމައަށް ހެކިނުވެ­އެއް ނުވާނެއެވެ. أَشْهَدُ أن لَا إلَهَ إلَّا اللهُ ކިޔައި ﷲ މެނުވީ ޙައްޤު ވެގެން އަޅުކަން ކުރެވޭ އިލާހަކު ނުވާ­ކަމަށް ހެކި­ވެފައި، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ، މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ކަމަށް އިންކާރުކުރާ ނަމަ ފުރަތަމަ ޝަހާދަތް، أَشْهَدُ أن لَا إلَهَ إلَّا اللهُ މި ޝަހާދަތް، ޞައްޙަ­އެއް ނުވާނެއެވެ.

ހަމަ އެހެންމެ، މުޙައްމަދު  ގެ ރިސާލަތަށް ހެކި­ވެފައި ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤު އިލާހެއް ނުވާ­ކަމަށް އޭނާ އިންކާރު ކުރާ­ނަމަ ރަސޫލާގެ ރިސާލަތަށް ހެކިވި ޝަހާދަ­ތަކުން ފައިދާ­އެއް ނުކުރާނެއެވެ. ދެ ޝަހާދަތަށް އެކީ ހެކި­ވާން ޖެހޭނެއެވެ.

ރޯދައާމެދު…

މިއީ ރޯދައާއި ރޯދައިގެ ޙުކުމް­ތަކާއި އޭގައި މީސް­ތަކުން ބެހޭ ބައި­ތަކާއި، ރޯދަ ގެއްލޭ ކަން­ކަމާއި، އަދިވެސް ބައެއް ފައިދާ ހިމަނުއްވައިގެން އައްޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީން އެކުލަވާލައްވާފައިވާ ލީފްލެޓެއްގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެވެ.